Strona internetowa powsta豉 w ramach projektu "Mecenat Ma這polski", kt鏎y jest realizowany przy wsparciu finansowym Wojew鏚ztwa Ma這polskiego.

Historia szko造

Przed 140 laty, 1 wrze郾ia 1866 r. rozpocz窸o dzia豉lno嗆 Gimnazjum w Wadowicach, jedna z najstarszych szk馧 鈔ednich w 闚czesnej Galicji, czyli w po逝dniowej Polsce. Trudno w kr鏒kim zarysie przedstawi prawie p馧torawiekow histori tej zas逝穎nej plac闚ki.

O tym, 瞠 spo貫cze雟two Wadowic ceni這 edukacj i pragn窸o jak najlepszego kszta販enia dla kolejnych pokole 鈍iadczy mog zapiski z wizytacji dekanatu wadowickiego z prze這mu XVI i XVII wieku, wzmiankuj帷e istniej帷 w mie軼ie szko喚 parafialn. Tak瞠 pierwszy znany powszechnie wadowiczanin, Martinus Campius Wadowita czyli Marcin K瘼ka Wadowita, teolog i filozof, profesor Akademii Krakowskiej, w swoim testamencie przeznaczy cz窷 swego maj徠ku na szko喚 w Wadowicach. 荑czesna szko陰 mie軼i豉 si najprawdopodobniej w miejscu dzisiejszej plebanii. Na pocz徠ku wieku XIX po przeniesieniu do Wadowic urz璠u cyrkularnego czyli obwodowego utworzono w mie軼ie pierwsz szko喚 publiczn – szko喚 elementarn, przekszta販on wkr鏒ce w tzw. szko喚 g堯wn. W po這wie XIX w. szko豉 znalaz豉 pomieszczenie w nowo wzniesionym budynku Magistratu, czyli Zarz康u Miejskiego, co 鈍iadczy o doceniania roli edukacji przez w豉dze miejskie. D捫enia wadowiczan do podniesienia poziomu o鈍iaty w鈔鏚 m這dzie篡 zaowocowa造 skutecznymi staraniami o uruchomienie kolejnych klas ponadelementarnych, tzw. klas technicznych, a p騧niej ni窺zej szko造 realnej. Ale r闚nocze郾ie, ju od trzeciej dekady XIX stulecia Rada Miejska Wadowic czyni豉 starania o utworzenie w mie軼ie szko造 鈔edniej. Zebrano nawet cz窷 koniecznych funduszy, jednak w豉dze zaborcze przez ponad trzydzie軼i lat nie by造 sk這nne zaakceptowa tego wniosku. Dopiero w 1866 r. w豉dze zezwoli造 na uruchomienie ni窺zego gimnazjum humanistycznego, kt鏎e z czasem przekszta販ono w pe軟owymiarowe Gimnazjum Realne, a nast瘼nie ponownie w Gimnazjum Humanistyczne. Pierwszym dyrektorem plac闚ki zosta Kalikst Kruczkowski, po nim godno嗆 t w okresie zabor闚 piastowali kolejno: Teodor Stahlberger, Teofil Malinowski, Antoni Krygowski, Micha Fr帷kiewicz, Seweryn Arzt, Jakub Zachemski i Jan Dorozi雟ki.

Wadowickie Gimnazjum by這 pierwsz polsk szko陰 na zach鏚 od Krakowa. Z tego tytu逝 przez kilkadziesi徠 lat zasi璕 oddzia造wania tej szko造 by bardzo rozleg造. Uczyli si tutaj g堯wnie uczniowie z terenu dawnego cyrku逝 wadowickiego, czyli powiat闚: bialskiego, my郵enickiego, wadowickiego i 篡wieckiego, ale tak瞠 z po這穎nego za Wis陰 powiatu chrzanowskiego czy z Podhala.

Szko豉 znalaz豉 pierwotnie pomieszczenia w budynku Magistratu, ale ju w roku 1872 Rada Miejska podj窸a uchwa喚 o budowie osobnego budynku dla szko造 przy 闚czesnej ulicy Wiede雟kiej, od 1898 r. ul. A. Mickiewicza – dawniej nr 10 obecnie 16. Budynek zaprojektowa znany krakowski architekt, Teofil 疾brawski. W maju 1874 r. wmurowano kamie w璕ielny pod budow gmachu dla Gimnazjum, a we wrze郾iu 1875 r. rozpocz窸y tu nauk kolejne roczniki uczni闚. Do wybuchu I wojny 鈍iatowej szko喚 uko鎍zy這 1035 uczni闚. O poziomie kszta販enia 鈍iadczy mo瞠 fakt, 瞠 kilkadziesi徠 nazwisk 闚czesnych nauczycieli i uczni闚 trafi這 na karty wydawnictw encyklopedycznych czy s這wnik闚 biograficznych, w tym tak monumentalnych, jak Wielka Encyklopedia Powszechna czy Polski S這wnik Biograficzny. Szko豉 w znacz帷y spos鏏 uczestniczy豉 w 篡ciu miasta, wp造waj帷 na podniesienie poziomu kultury i aktywno嗆 spo貫cze雟twa.

Atmosfera w szkole by豉 bardzo patriotyczna. Cesarsko-kr鏊ewskim Gimnazjum by這 tylko z nazwy. Absolwenci pisali p騧niej, 瞠 z tej szko造 wynie郵i nieska穎n mi這嗆 Ojczyzny. Oczywi軼ie Polski. Dowodem najoczywistszym tej mi這軼i Ojczyzny by liczny udzia uczni闚 i absolwent闚 Gimnazjum w dzia豉lno軼i organizacji niepodleg這軼iowych, funkcjonuj帷ych w Galicji u schy趾u XIX i na pocz徠ku XX w. W szkole w tamtych latach dzia豉造 m.in. kom鏎ki Centralizacji Zwi您ku Polskiego Ligi Narodowej, Tajnej Organizacji M這dzie篡 Narodowej czy Promienistych. W ostatnich latach przed wybuchem I wojny 鈍iatowej prace niepodleg這軼iowe prowadzono by造 prawie jawnie. Pod opiek wadowickiego Soko豉 powsta豉 Studencka Dru篡na Strzelecka, gimnazjali軼i legalnie uczestniczyli w nauce strzelania, a po zawieszeniu tych lekcji szkolili si nadal legalnie w Sokolich Dru篡nach Polowych oraz nielegalnie w oddzia豉ch Zwi您ku Strzeleckiego. Efektem tych przygotowa by masowy udzia uczni闚 i absolwent闚 w Legionach Polskich. Kiedy we wrze郾iu 1914 r. wyrusza z Wadowic do walki batalion legionist闚, w jego szeregach co najmniej dwa plutony stanowili wychowankowie szko造. Do Legion闚 posz這 tak瞠 kilku profesor闚 szko造. Na frontach I wojny 鈍iatowej i wojen o niepodleg這嗆 i granice Rzeczypospolitej zgin窸o kilkudziesi璚iu wychowank闚 szko造.

Okres mi璠zywojenny to czas rozkwitu szko造, do kt鏎ej ucz瘰zcza這 rocznie oko這 400-500 uczni闚, a uko鎍zy這 j 769 absolwent闚. W latach 1919-1938 by這 to nadal gimnazjum klasyczne, a w efekcie j璠rzejowiczowskiej reformy o鈍iaty przekszta販one zosta這 w Pa雟twowe Gimnazjum i Liceum. W pierwszych latach Polski niepodleg貫j, prawdopodobnie z inicjatywy 闚czesnego dyrektora, Henryka Gawora szko豉 podj窸a starania o nadanie jej patrona. Na wniosek Krakowskiego Kuratorium Okr璕u Szkolnego w roku 1925 Ministerstwo Wyzna Religijnych i O鈍iecenia Publicznego nada這 szkole imi i nazw: Pa雟twowe Gimnazjum im. Marcina Wadowity. Szko豉 pozostawa豉 najwa積iejszym o鈔odkiem 篡cia intelektualno-kulturalnego Wadowic i okolicy. M這dzie gimnazjalna podejmowa豉 pr鏏y wydawania szkolnej gazety „Lutnia Szkolna”, w szkole dzia豉豉 orkiestra oraz zesp馧 teatralny. W latach 1930-1938 pobiera w niej nauk Karol Wojty豉, kt鏎y aktywnie uczestniczy w wielu inicjatywach kulturalnych i artystycznych, m.in. w wyst瘼ach teatralnych. Dyrektorami Gimnazjum w latach mi璠zywojennych byli: Jan Dorozi雟ki, Jan Pollner, Henryk Gawor, Franciszek Gwi盥 i Jan Kr鏊ikiewicz.

Lata II wojny 鈍iatowej sta造 si czasem kolejnego egzaminu patriotycznego uczni闚 i nauczycieli szko造. Do listy poleg造ch i pomordowanych wychowank闚 dopisane zosta這 prawie dwie軼ie kolejnych nazwisk. Lata wojny by造 tak瞠 czasem, kiedy nauka polska, zw豉szcza na ziemiach w陰czonych do III Rzeszy, musia豉 zej嗆 do podziemia. W pracach Tajnej Organizacji Nauczycielskiej i Powiatowej Tajnej Komisji O鈍iaty i Kultury uczestniczy這 kilkunastu nauczycieli Gimnazjum. Dzi瘯i temu mo磧iwe by這 wznowienie pracy szko造 natychmiast po ustaniu dzia豉 wojennych na ziemi wadowickiej.

Po zako鎍zeniu wojny pedagodzy i m這dzie z zapa貫m przyst徙ili do nadrabiania spowodowanych okupacj zaleg這軼i edukacyjnych. Nauk wznowiono ju 4 lutego 1945 r. Kolejne lata przynios造 starania o utrzymanie wysokiego poziomu nauczania, ale tak瞠 wyj徠kowe umasowienie edukacji ponadpodstawowej. W roku 1963 r. dobudowano do szko造 sal gimnastyczn.

Szko豉 nie unikn窸a tak瞠 skutk闚 ofensywy ideologicznej. Jednym z jej przejaw闚 by這 odwo豉nie uroczysto軼i stulecia Gimnazjum w roku 1966, ze wzgl璠u na zapowiedzian obecno嗆 na jubileuszu 闚czesnego arcybiskupa Karola Wojty造. Ten – jak si mia這 nied逝go okaza - najwybitniejszy z wychowank闚 Gimnazjum nie przejmuj帷 si zakazem w豉dz odwiedzi nielegalnie swoj Alma Mater, daj帷 dow鏚 szacunku dla szko造 i potwierdzaj帷, jak bardzo jest z ni zwi您any. Odwo豉ny jubileusz to jedna z nielicznych czarnych plam w historii szko造, za kt鏎 dzisiaj chcemy powiedzie – Przepraszamy!

W latach pi耩dziesi徠ych przestano u篡wa imienia patrona szko造. Imi Marcina Wadowity przywr鏂ono szkole dopiero dzi瘯i staraniom wadowickiej Solidarno軼i w pa寮zierniku 1981 r.

Obecnie Liceum Og鏊nokszta販帷e nadal jest wiod帷 plac闚k szkolnictwa 鈔edniego w powiecie wadowickim i stara si nawi您ywa do chlubnych tradycji dawnego Gimnazjum. Uczniowie szko造 odnosz sukcesy w olimpiadach przedmiotowych m.in. z matematyki i j瞛yka francuskiego, czy w dzia豉lno軼i kulturalnej. W LO dzia豉j zespo造 artystyczne, wydawana jest szkolna gazetka „Peryskop”. Uczniowie szko造 uczestnicz tak瞠 w 篡ciu kulturalnym miasta, m.in. w zespo豉ch teatralnych dzia豉j帷ych w Wadowickim Centrum Kultury. Dowodem wysokiego poziomu edukacji w Liceum jest znacz帷a liczba maturzyst闚, kt鏎zy corocznie dostaj si na presti穎we kierunki studi闚 na wielu uczelniach.

毒鏚這: www.zsowadowice.pl/zso/historia


Strona internetowa powsta豉 w ramach projektu "Mecenat Ma這polski", kt鏎y jest realizowany przy wsparciu finansowym Wojew鏚ztwa Ma這polskiego. Wszystkie prawa zastrze穎ne.