Strona internetowa powsta豉 w ramach projektu "Mecenat Ma這polski", kt鏎y jest realizowany przy wsparciu finansowym Wojew鏚ztwa Ma這polskiego.

CASTA PLACENT SUPERIS
Szkolne lata Karola Wojty造 - Jana Paw豉 II

W 1997 r. w czasie spotkania w zakopia雟kiej "Ksi篹闚ce" Jan Pawe II m闚i do swoich gimnazjalnych koleg闚: "Chcia豚ym jeszcze raz zobaczy i przeczyta s這wa widniej帷e w westybulu naszego gimnazjum". W odpowiedzi wychowankowie rocznika 1938 wyrecytowali ch鏎em:

CASTA PLACENT SUPERIS: PURA CUM VESTE VENITE ET MANIBUS PURIS SUMITE FONTIS AQUAM

co po polsku oznacza:
To, co czyste, podoba si Najwy窺zemu, przychod嬈ie w szacie czystej i r瘯oma czystymi czerpcie wod ze 廝鏚豉.

(por. E. Mr霩, "My郵i biegn do Wadowic", "砰cie" z dn. 11-12 X 1997 r.)


Ten staro篡tny dwuwiersz poety rzymskiego Albiusa Tibullusa od r. 1890 wita uczni闚 wadowickiego gimnazjum przy wej軼iu do budynku. Nie ukrywam, 瞠 ta maksyma - dzi dla wielu os鏏 brzmi帷a nieco obco i tajemniczo - jest mi wyj徠kowo bliska. W r. 1986 - w 120. rocznic za這瞠nia gimnazjum - ods這nili鄉y j wraz z moimi uczniami spod warstwy farby i odmalowali na nowo. Wielokrotnie j przypomina貫m, r闚nie w prelekcji z okazji 10-lecia pontyfikatu Jana Paw豉 II, wyg這szonej w "Tygodniu Papieskim", zorganizowanym przez ks. infu豉ta Kazimierza Sudera w r. 1988. Wreszcie pocz徠ek tego dwuwiersza pos逝篡 nam - 酥. Stanis豉wowi Augustowi Kawczakowi ze 安idnicy i mnie - jako tytu jednodni闚ki "Casta placent superis", wydanej z okazji drugiej wizyty Jana Paw豉 II w Wadowicach w r. 1991.

Zmar造 przed dziesi璚iu laty ks. Jan Kijas ze 奸emienia, absolwent rocznika 1911, tak pisa do mnie w jednym z list闚: "Gimnazjum budzi we mnie zawsze najmilsze wspomnienia. Dot康 stoi mi w oczach napis na frontonie 軼iany: Casta placent superis... Wspania貫 vade mecum dla ucznia na ca貫 篡cie". Takim by這 przez przesz這 p馧 wieku dla wielu wychowank闚 gimnazjum.

Przypadaj帷e w tym roku rocznice - 20-lecie pontyfikatu Jana Paw豉 II i 60-lecie Jego . egzaminu dojrza這軼i w Liceum i Gimnazjum im. Marcina Wadowity - wyznaczaj w biografii Ojca 安i皻ego trzy wyra幡e okresy: 18 lat dzieci雟twa i m這do軼i, sp璠zone w Wadowicach, 40 lat doros貫go 篡cia w Krakowie i 20 lat papieskiej pos逝gi w Watykanie. Celem tego szkicu jest przybli瞠nie owych wa積ych 18 lat w Wadowicach, o kt鏎ych pisa w li軼ie do Kotlarczyk闚 w r. 1940: "Zawsze mocno zwi您any z miastem mojego dzieci雟twa i wczesnej m這do軼i, z miastem, kt鏎e mi du穎, bardzo du穎 da這. Mam wra瞠nie, 瞠 wi璚ej ni by da m鏬 Krak闚. Oddech miasta i oddech ziemi, prostolinijno嗆 w sposobie my郵enia i niew徠pliwy fundament kultury" (cyt. za: Ks. Adam Boniecki, "Kalendarium 篡cia Karola Wojty造", 1983, s. 62).

Wadowickie lata Karola Wojty造 zosta造 wielokrotnie i szczeg馧owo opisane w r騜nych opracowaniach, m. in. we wspomnianym wy瞠j "Kalendarium", w ksi捫ce J霩efa Szczypki "Jan Pawe II Rodow鏚", ks. Mieczys豉wa Mali雟kiego "Droga do Watykanu", "Przewodnik po 篡ciu Karola Wojty造". Pisali r闚nie o tym wadowiczanie, np. Zbigniew Bieniasz ("Kochana stara buda..."), Roman Antoni Gajczak ("Wadowice, miasto rodzinne Jana Paw豉 II", "Sercu najbli窺ze", "Ch這piec z ulicy Ko軼ielnej"), o. W豉dys豉w Kluz ("Czas siewu. Karo J霩ef Wojty豉 Jan Pawe II"), Zbigniew Si趾owski ("Wspomina lata...", w: „M這dzie鎍ze lata Karola Wojty造"), Gustaw Studnicki („Gimnazjalne lata Karola Wojty造 w 鈍ietle dokument闚 szkolnych" w "Nadskawiu" 1986 i w ksi捫ce pt. "Pierwsza w鈔鏚 r闚nych. Dzieje Gimnazjum i Liceum w Wadowicach", "Jan Pawe II Papie z Wadowic. W 75-lecie urodzin Ojca 安i皻ego", "Karol Wojty豉 Jan Pawe II w Wadowicach. Kalendarium", "Karola Wojty造 lata nauki w szkole powszechnej", w "Kalendarzu beskidzkim 1995" i "Zarysie dziej闚 o鈍iaty i szkolnictwa w Wadowicach") . Nie s康z wi璚, aby by這 rzecz celow i interesuj帷 powtarzanie rzeczy powszechnie znanych i dost瘼nych w publikacjach, Zwr鏂 zatem uwag tylko na te fakty, kt鏎e - moim zdaniem - by造 w biografii Karola Wojty造 znacz帷e.

Jakie 廝鏚豉 mia 闚 "oddech miasta i oddech ziemi" oraz "fundament kultury" w cytowanej wy瞠j opinii 20-letniego Karola Wojty造? Wynika on niew徠pliwie z historycznych tradycji Wadowic, miasta g喚boko zakorzenionego w kulturze chrze軼ija雟kiej. Jest to miasto stare, a jego historia liczy prawie siedem wiek闚. Na widowni dziejow wkroczy造 w 1. po這wie XIV wieku. Oko這 r. 1325 wymieniono po raz pierwszy w 廝鏚豉ch historycznych ich nazw i tutejszy ko軼i馧. W latach 1819-1867 by造 miastem obwodowym, od reformy autonomicznej roku 1867 - siedzib powiatu. Z dawien dawna by這 tu wiele urz璠闚 administracyjnych oraz silny o鈔odek szkolnictwa i kultury. Dzia豉這 stare, za這穎ne w r. 1866 gimnazjum m瘰kie, gimnazjum 00. Karmelit闚, 瞠雟kie seminarium nauczycielskie, od r. 1928 - gimnazjum 瞠雟kie, szko造 zawodowe - m瘰ka i 瞠雟ka, szko豉 handlowa, cztery szko造 elementarne, dwie m瘰kie i dwie 瞠雟kie, po陰czone p騧niej w dwie, na Kopcu w pobliskiej Kleczy - Collegium Marianum. Stara oficyna wydawnicza i drukarnia, dawniej Pokornych, p騧niej Foltin闚 - wydawa豉 liczne ksi捫ki. W mi璠zywojniu w pobliskim Gorzeniu dzia豉豉 grupa artystyczno - literacka "Czartak", za這穎na przez Emila Zegad這wicza, skupiaj帷a poet闚, pisarzy i artyst闚.

Z gimnazjum zwi您ane by這 silne 鈔odowisko intelektualne, w mie軼ie dzia豉造 liczne organizacje i towarzystwa kulturalne, religijne oraz sportowe, m. in. T. G. "Sok馧" dysponuj帷e sal gimnastyczn i teatraln, Czytelnia Mieszcza雟ka przy ul. Krakowskiej, Towarzystwo "Jagiellonka", za這穎ne i kierowane przez urz璠nika s康owego Stefana Kotlarczyka, Stowarzyszenie Rzemie郵nik闚 "Zgoda", Towarzystwo Nauczycieli Szk馧 字ednich i Wy窺zych, Polskie Towarzystwo Tatrza雟kie, Zwi您ek Legionist闚, Zwi您ek Strzelecki, Zwi您ek Oficer闚 Rezerwy, Zwi您ek Rezerwist闚, Liga Pan闚, Zwi您ek Robotnik闚 Chrze軼ija雟kich, Zwi您ek Harcerstwa Polskiego, Zwi您ek M這dzie篡 Miejskiej i Terminator闚, Katolicki Zwi您ek Polek, Katolickie Stowarzyszenie M這dzie篡 (m瘰kiej i 瞠雟kiej), Sodalicja Pa, Sodalicja Pan闚, Sodalicja uczni闚 , gimnazjum oraz uczennic seminarium nauczycielskiego 瞠雟kiego i inne.

Wed逝g ks. Leonarda Prochownika - w mie軼ie "obcym wszelkim nowinkom sekciarskim" - w r. 1929 mieszka這 8 000 katolik闚, a w ca貫j parafii obejmuj帷ej r闚nie Jaroszowice, Chobot, Gorze Dolny i G鏎ny, Rok闚, Tomice i Zawadk - 11 672 os鏏 ("Wiadomo軼i z Parafji Wadowickiej. R. P. 1930", dodatek noworoczny do "Dzwonu Niedzielnego", 1929). Mieszka這 r闚nie w Wadowicach sporo 砰d闚 i rodzin wojskowych, bowiem w koszarach przy ul. 3 Maja (dzi - Lwowskiej) stacjonowa 12 p. p. Wojska Polskiego, powsta造 z formacji dawnego austriackiego c. k. 56 pu趾u piechoty. Jego oficerem by ojciec Karola, podporucznik Karol Wojty豉. Pu趾 mia w豉sn orkiestr, kt鏎a koncertowa豉 w czasie defilad wojskowych w Rynku lub w pi瘯nym parku TUMWiO przy al. Wolno軼i.

Samo miasto le篡 w pi瘯nej okolicy, w dolinie rzeki Skawy u st鏕 Beskidu. Blisko st康 na pobliskie szczyty g鏎skie - na Goryczkowiec zwany popularnie "Dzwonkiem", na I這wiec, ㄊs G鏎, Gancarz i Leskowiec. Sprzyja to uprawianiu turystyki i kontaktom z przyrod. Urokiem Wadowic i okolicy zachwyca si Adolf Nowaczy雟ki, kt鏎y w ksi捫ce "S這wa, s這wa, s這wa..." (1938) tak pisa: "A jest jedno [miasto], kt鏎e pachnie nawet z w這ska, bo morwami; to WADOWICE ! - miasto - oczko, w kt鏎em chodzi貫m do norma趾i i do pierwszych gimnazjalnych. [...] Okolice miasta bezwzgl璠nie pi瘯niejsze od okolic Neapolu czy Stockholmu, tylko mniej reklamowane i przez to mniej znane w Europie". Tu dodam, 瞠 Adolf Nowaczy雟ki (1876-1944), poeta, satyryk, eseista, dramaturg i publicysta, "enfant terrible" krakowskiej bohemy prze這mu wiek闚, w latach 1883-85 by uczniem szko造 m瘰kiej w Wadowicach, 1885-87 klas I-II gimnazjum. Jego ojciec Antoni by w tamtych latach radc S康u Obwodowego w Wadowicach. Pi瘯nem Beskidu zafascynowani byli r闚nie poeci i arty軼i z grupy "Czartak". Janina Dorozi雟ka - Brzostowska, "poetessa" z tej瞠 grupy, pisa豉 w wierszu "Nad Skaw":

Gdyby mo積a by這 i po 鄉ierci
patrze
w ziemi wybran stron, chcia豉bym le瞠
nad Skaw, na wzg鏎zu polnym,
zielonym.
I spogl康a stamt康
godzinami
na zachody s這鎍a
na ob這ki -
tak jak niegdy z korytarza szkolnego
zachwyconym 軼igane
wzrokiem.
Niechby oczy
nieznu穎ne, szcz窷liwe,
napatrzy造 si do syta, przez wieki,
barwom 鈍iat貫m nasyconym,
przejmuj帷o 鈍ietnym,
dalekim.

Dzieci雟two Karola Wojty造 przypad這 na bardzo trudne lata. Urodzi si u zarania niepodleg貫j Rzeczypospolitej, odrodzonej po 136 latach niewoli. Rok 1920 i nast瘼ne - to lata uk豉d闚 w sprawie naszych granic, wojny z bolszewikami, plebiscyt闚 na 奸御ku i Mazurach, trudno軼i wewn皻rznych - brak闚 aprowizacyjnych, szalej帷ej dro篡zny i gigantycznej inflacji.

W domowym archiwum Witolda Brostowa, profesora Uniwersytetu w Denton w stanie Texas, syna cytowanej wy瞠j poetki Janiny Brzostowskiej, zachowa si oryginalny dokument z tamtych lat. Jest to "Dziennik" jego dziadka, 闚czesnego dyrektora wadowickiego gimnazjum Jana Dorozi雟kiego. Warto odnotowa kilka zapis闚 z roku 1920 - roku urodzenia Karola Wojty造. Ilustruj one niekt鏎e powojenne trudno軼i i zagro瞠nia:
"17 I 1920. Cukru od paru miesi璚y nie u篡wamy! 8 III 1920. Orgie dro篡zny! 12 III 1920. Strajk kolejarzy. Brak w璕la - nauka co drugi dzie w zimnych salach!! 7 VII 1920. Od kilku tygodni wojska nasze cofaj si przed bolszewikami!! Polska a mo瞠 ca豉 Europa przed katastrof ! 25 VII 1920. Nap鏎 bolszewik闚 ogromny. 5 VIII 1920. Od tygodnia 篡jemy w trwodze czy bolszewicy nie zajm Warszawy i Lwowa i nie zaprowadz swych rz康闚 w Polsce!! 11 VIII 1920. 柝e z nami ! - Wojsko zaj窸o wczoraj wieczorem gimnazjum i obozuje na dworze - zupe軟ie jak w sierpniu 1914 r. - maj zabawi dwa dni! 15 VIII 1920. Niedziela. Rozstrzygaj帷e walki z bolszewikami pod Warszaw!".

Mniej ponure i gro幡e zapisy z roku 1920 dotycz pogody: "20 IV 1920. Wczesna wiosna - drzewa w rozkwicie - bzy zaczynaj kwitn望 o 3 tygodnie za wcze郾ie. 30 V 1920. Maj bardzo pi瘯ny i niemal gor帷y miesi帷".

Lata dziecinne Karola Wojty造 w Wadowicach naznaczone by造 trzema zgonami os鏏 mu bliskich. W dniu 25 IX 1923 r.-w mieszkaniu jego rodzic闚 w Rynku Nr 2 (dzi ul. Ko軼ielna) zmar 鄉ierci nag陰 jego dziadek "po mieczu" 72-letni Maciej Wojty豉, rodem z Cza鎍a, mieszkaniec Bia貫j. W sze嗆 lat p騧niej, w dniu 13 IV 1929 r., w wieku 45 lat zmar豉 na zapalenie mi窷nia sercowego i zapalenie nerek jego matka - Emilia z Kaczorowskich Wojty這wa. Wreszcie w dniu 5 XII 1932 r. zmar 26-letni jedyny brat Karola - Edmund Wojty豉 (1906-1932), doktor wszech nauk lekarskich, uzdolniony lekarz, sekundariusz czyli zast瘼ca ordynatora Szpitala Miejskiego w Bielsku. Chyba zbyt wiele na 12 lat 篡cia...

Pierwsza z tych 鄉ierci - a mo瞠 nawet i druga - by造 dla ma貫go Karola z pewno軼i niepoj皻e, cho smutne. Nie mia przecie dziesi璚iu lat. O braku matki napisze ju jako m這dzieniec:

Nad Twoj bia陰 mogi陰 kwitn
bia貫 篡cia kwiaty -
- o, ile lat to ju by這
bez Ciebie - duchu skrzydlaty.
(„Dawid - renesansowy psa速erz", „Ksi璕a s這wia雟ka", 1939).

Po 鄉ierci brata zostali we dwoje - ojciec i syn. Jak瞠 wtedy byli sobie bliscy... Mieszkali tu ko這 ko軼io豉, gdzie obaj si modlili, Karol s逝篡 do mszy 鈍i皻ej, wst瘼owa "po drodze" do szko造. Na 軼ianie ko軼io豉 naprzeciw okien ich mieszkania by (jest r闚nie i dzi) zegar s這neczny z maksym: "Czas ucieka - wieczno嗆 czeka". Dwie trzecie spo鈔鏚 18 lat 篡cia w Wadowicach Karol Wojty豉 sp璠zi w tutejszych szko豉ch. W latach 1926-30 - mi璠zy sz鏀tym a dziesi徠ym rokiem 篡cia - ucz瘰zcza do klas I-IV szko造 m瘰kiej, mieszcz帷ej si w budynku Magistratu. Wprawdzie szko豉 ta by豉 7-klasow, ale 闚czesne przepisy zezwala造 na przej軼ie do gimnazjum po czwartej klasie. Tak robili wszyscy przyszli gimnazjali軼i. W szkole powszechnej Karol uczy si znakomicie. Chocia wtedy ostro klasyfikowano i pozostawiano na drugi rok wielu ch這pc闚 - on miewa oceny do嗆 „monotonne", na ko鎍u ka盥ej klasy z "g鏎y na d馧" - bardzo dobry. W鈔鏚 83 ocen wystawionych w klasach I-IV by這 78 bardzo dobrych i tylko 5 "czw鏎ek" - trzy wystawiono w 1. p馧roczu klasy I (z pilno軼i, j瞛yka polskiego i z rachunk闚 z geometri), po jednej - w 1. p馧roczu klasy II (z rob鏒 r璚znych) i klasy III (z rysunk闚). Pierwszym jego katechet (w kl. I) by ks. Franciszek Bara鎍zyk, w klasach II-IV - ks. Jan Pawela (por. G. Studnicki, "Zarys dziej闚 o鈍iaty i szkolnictwa w Wadowicach", 1996, s. 36-42).

Przez wszystkie lata szko造 powszechnej klasy szkolne by造 bardzo liczne, mia造 od 60 do 73 uczni闚, a w鈔鏚 nich sporo 砰d闚 (od 13 do 18). Od najwcze郾iejszych wi璚 lat Karol Wojty豉 styka si w 鈔odowisku Wadowic z wyznawcami religii moj瞠szowej, r鏀 w tolerancji i szacunku do nich. Po latach napisa: "Poza s這wami soborowej Deklaracji [„Nostra aetate"] [...] stoi tak瞠 moje osobiste do鈍iadczenie od najwcze郾iejszych lat mojego 篡cia w rodzinnym mie軼ie. Pami皻am naprz鏚 szko喚 podstawow w Wadowicach, gdzie w klasie co najmniej V* uczni闚 stanowili ch這pcy 篡dowscy. Trzeba by tutaj wspomnie o mojej kole瞠雟kiej przyja幡i z jednym z nich, to znaczy z Jerzym Klugerem. Trwa ona od 豉wy szkolnej do dnia dzisiejszego ("Przekroczy pr鏬 nadziei", 1994, s. 85).

W latach 1930-38 Karol Wojty豉 kszta販i si w 8-letnim gimnazjum neoklasycznym im. Marcina Wadowity. Tu r闚nie by wzorowym pod ka盥ym wzgl璠em uczniem. W鈔鏚 145 ocen, jakie zapisano w "Katalogu g堯wnym" w latach 1931/32 - 1937/38 w klasach II-VII i za 1. p馧rocze klasy VIII (katalogu z r. szk. 1930/31 nie ma, ocen w 2. p馧roczu klasy VIII nie wpisano) jest 141 (97 % !) ocen bardzo dobrych, tylko 4 oceny dobre (z j瞛yka polskiego i 豉ci雟kiego w 1. p馧roczu klasy IV, z historii i fizyki z chemi w 1. p馧roczu klasy VIII) i ani jednej dostatecznej. Zadziwiaj帷a regularno嗆 ! Dwukrotnie obok oceny dopisano w katalogach "ze szczeg鏊nym zami這waniem" - w klasie III z j瞛yka polskiego i w klasie IV z religii. Jak瞠 trafne okaza造 si po latach te dwie uwagi prof. Bronis豉wa Babi雟kiego i ks. dr. Edwarda Zachera... Wyb鏎 studi闚 polonistycznych, a potem stanu duchownego, dzia豉lno嗆 w Teatrze Rapsodycznym dr. Mieczys豉wa Kotlarczyka, tw鏎czo嗆 literacka oraz pi瘯na polszczyzna Papie瘸 wielokrotnie potwierdzi造 te oceny.

Jego sprawowanie (zachowanie) we wszystkich klasach oceniano jako bardzo dobre. Regularnie ucz瘰zcza r闚nie do szko造. Znakomite wyniki w nauce i wzorowe zachowanie powodowa造, 瞠 w wykazach drukowanych w „Sprawozdaniach dyrekcji" nazwisko Karol Wojty豉 jest wyr騜niane w spos鏏 oznaczaj帷y post瘼 og鏊ny bardzo dobry. By這 wprawdzie kilku Jego koleg闚 osi庵aj帷ych bardzo dobre lub dobre wyniki, ale tylko on jeden potrafi przez osiem lat utrzyma tak wysokie loty i by zawsze najlepszym uczniem w klasie!

Tu trzeba doda, 瞠 w przedwojennym gimnazjum nie rozpieszczano uczni闚. Stawiano bardzo wysokie wymagania i ostro klasyfikowano. By造 takie lata, gdy nawet 1/4 og馧u uczni闚 nie uzyskiwa豉 promocji, na przyk豉d w r. 1926/27 - 151 spo鈔鏚 602 (25.1 % ), w r. 1936/37 - 67 z 341 (19.6 %). Dzi takie rzeczy si nie zdarzaj. R闚nie trudno by這 zda matur po o鄉iu latach nauki. Z 87 uczni闚, kt鏎zy rozpocz瘭i j w r. 1915, do matury w r. 1923 dosz這 w przepisanym czasie 15 (17.2 %), spo鈔鏚 49 koleg闚 Karola Wojty造 rozpoczynaj帷ych edukacj w r. 1930 matur zda這 w r. 1938 - 17 (34.7 %). Dawne gimnazjum - to by豉 twarda szko豉!

Przez ca造 czas nauki w szkole 鈔edniej Karol Wojty豉 by ogromnie aktywny w r騜nych dziedzinach 篡cia szkolnego. Dlatego w "Sprawozdaniach dyrekcji Gimnazjum w Wadowicach" z lat 1930-36, 1937/38 (z r. 1936/37 "Sprawozdania" brak) i w zachowanych do dzi protoko豉ch Rady Pedagogicznej z lat 1934-39 Jego nazwisko jest najcz窷ciej wymienianym spo鈔鏚 uczni闚. Dzia豉 w samorz康zie szkolnym, by wybierany so速ysem klasy (w kl. II, III), deklamowa na wieczornicach, porankach i akademiach, wyg豉sza referaty, pogadanki, odczyty i przem闚ienia na lekcjach, w ko豉ch zainteresowa i na uroczysto軼iach szkolnych, oszcz璠za w Szkolnej Kasie Oszcz璠no軼i, dzia豉 w organizacji abstynenckiej, w Sodalicji Maria雟kiej, do kt鏎ej zosta przyj皻y w r. 1935, a w latach 1936-38 by jej prezesem. W r. 1935 zadebiutowa w szkolnym kole dramatycznym. Gra g堯wne role w kilku przedstawieniach, m. in. w "Antygonie" Sofoklesa, w "奸ubach panie雟kich" A. Fredry, w "Balladynie" i "Kordianie" J. S這wackiego, w "Zygmuncie Augu軼ie" S. Wyspia雟kiego. Niekt鏎e sztuki re篡serowa, do niekt鏎ych opracowa inscenizacj. W r. 1933, po uko鎍zeniu trzeciej klasy gimnazjalnej, 13-letni Karol Wojty豉 opublikowa pierwszy sw鎩 artyku prasowy. By這 to "Po瞠gnanie opiekuna" w nr. 37 "Dzwoneczka", dodatku do ukazuj帷ego si w Krakowie "Dzwonu Niedzielnego" (zob. "Dzwon Niedzielny Anno Domini 1930. Z dziej闚 wadowickiej parafii". "Przebudzenie", Nr 2 (37), luty 1997).

W sobot dnia 14 V 1938 roku - cztery dni przed osiemnastymi urodzinami - Karol Wojty豉 zda w Liceum i Gimnazjum im. Marcina Wadowity egzamin dojrza這軼i. Z wszystkich przedmiot闚 - z religii (u ks. dr. Edwarda Zachera), z j瞛yka polskiego (u mgr. Kazimierza Forysia), z j瞛yka 豉ci雟kiego (u prof. Zbigniewa Czaderskiego), z j瞛yka greckiego (u prof. Tadeusza Szeliskiego) i z j瞛yka niemieckiego (u prof. J霩efa Titza) - uzyska oceny bardzo dobre. Takie same oceny mia z pozosta造ch przedmiot闚 nauczanych w klasach I-VIII. Jako najlepszy ucze w 闚czesnych wadowickich szko豉ch wyni鏀 z nich du穎 wiedzy i mi貫 wspomnienia, dlatego ciep這 i serdeczne je wspomina. W r. 1979 m闚i na wadowickim Rynku: "My郵 i sercem wracam nie tylko do domu, w kt鏎ym si urodzi貫m, obok ko軼io豉, ale r闚nie do szko造 podstawowej, tu w Rynku", a w przem闚ieniu po konsekracji ko軼io豉 pod wezwaniem 鈍. Piotra Aposto豉 w dniu 14 VIII 1991 r.: "Dzi瘯uj Wadowicom za te szko造, z kt鏎ych tak wiele zaczerpn掖em 鈍iat豉: naprz鏚 podstawow, a potem to znakomite wadowickie gimnazjum im. Marcina Wadowity".

Kiedy czyta si dzi korespondencj Karola Wojty造 z jego lat m這dzie鎍zych, uderza w niej ogromna m康ro嗆, pi瘯ny j瞛yk, dojrza這嗆 s康闚 - s這wem g喚bokie humanistyczne wykszta販enie, wyniesione z gimnazjum w Wadowicach. Sze嗆dziesi徠 lat temu w "Sprawozdaniu dyrekcji gimnazjum za rok szk. 1937/38" zapisano: "W dniu 27 V 瞠gna Zak豉d maturzyst闚. Przem闚i do nich p. Dyrektor, dzi瘯uj帷 im za przyk豉dn i wzorow o鄉ioletni prac. 砰czy im, by godnie zamkn瘭i 豉鎍uch przedstawicieli 8-letniego gimnazjum. W imieniu maturzyst闚 przem闚i Wojty豉. W serdecznych s這wach podzi瘯owa Gronu profesorskiemu za prac nad ich m這dymi umys豉mi i zapewni, 瞠 udzielonymi im wskaz闚kami zawsze si b璠 kierowa". To po瞠gnanie mia這 wyj徠kowy charakter. Karol Wojty豉 瞠gna nie tylko szko喚, profesor闚 i koleg闚, ale r闚nie 8-letnie gimnazjum klasyczne, kt鏎e dzia豉這 w Wadowicach od r. 1866 i przetrwa這 72 lata. W nast瘼nym roku i po wojnie do egzaminu dojrza這軼i przyst瘼owali uczniowie po czterech klasach gimnazjum i dw鏂h klasach liceum. Ko鎍zy si pewien rozdzia w historii szko造, zbli瘸豉 si r闚nie straszna wojna.

Maturzy軼i rocznika 1938 dotrzymali przyrzeczenia z這穎nego przez Karola Wojty喚 w dniu po瞠gnania szko造. Kiedy wybuch豉 okrutna wojna stan瘭i do walki z wrogami Polski. I 瘸den z rocznik闚 wychowank闚 gimnazjum tak ci篹ko nie przyp豉ci wojny lat 1939-1945, jak w豉郾ie oni. Spo鈔鏚 czterdziestu - a dziesi璚iu tej wojny nie prze篡這. Walczyli we wrze郾iu 1939 r., w Armii Polskiej na Zachodzie, we Francji, w Wielkiej Brytanii, w Afryce, we W這szech. Zdzis豉w Berna i Tomasz Roma雟ki trafili (wraz z Leonem Firczykiem, absolwentem rocznika 1926) na karty "Monte Cassino" Melchiora Wa鎥owicza. Pozostali w kraju uczestniczyli w ruchu oporu i przeszli r騜ne koleje losu. Dzi 篡je ich jeszcze dziesi璚iu.

Dla Karola Wojty造 wojna by豉 r闚nie okrutna. Latem 1938 r. przeprowadzi si wraz z ojcem na sta貫 do Krakowa. Kiedy po trudach nauki gimnazjalnej rozpocz掖 studia na wybranym z umi這wania kierunku - nast徙i豉 globalna katastrofa. Napa嗆 Niemiec na Polsk, tragiczny Wrzesie, tu豉czka z 60-letnim ojcem po drogach i bezdro瘸ch Ma這polski, zamkni璚ie uniwersytetu, aresztowanie profesor闚. Kl瘰ka ... "Czytam, pisz, ucz si, my郵, modl si i walcz w sobie. Czasami okropny odczuwam ucisk, przygn瑿ienie, depresj, z這. Czasem jakobym 鈍itu dopatrywa, jutrzenki, jasno軼i wielkiej" - pisa wtedy do swego starszego przyjaciela z Wadowic dr. Mieczys豉wa Kotlarczyka ("Kalendarium...", s. 49). Pracowa w kamienio這mie, cz瘰to o ch這dzie i g這dzie. Pr鏏owa znale潭 pociech w tajnym teatrze 篡wego s這wa - w Teatrze Rapsodycznym, za這穎nym przez Mieczys豉wa Kotlarczyka. Ale wtedy sta豉 si rzecz straszna. Kiedy w czasie choroby ojca w lutym 1941 r. wyszed z domu w D瑿nikach po lekarstwa do apteki i z mena磬ami po obiad - nie zasta go po powrocie w鈔鏚 篡wych. Pozosta sam na 鈍iecie. I Pan B鏬, u kt鏎ego szuka pociechy. W modlitwie i pracy przychodzi這 uspokojenie, oddala si 鈍iat, zapada這 postanowienie... Z woli Opatrzno軼i realizowa這 si wielkie powo豉nie. Powo豉nie, kt鏎ego imi JAN PAWE II.
JAN PAWE II - chluba Wadowic, chluba naszej szko造, chluba naszej Ojczyzny.

Gustaw Studnicki. Tekst powsta w czerwcu 1998 r.


Strona internetowa powsta豉 w ramach projektu "Mecenat Ma這polski", kt鏎y jest realizowany przy wsparciu finansowym Wojew鏚ztwa Ma這polskiego. Wszystkie prawa zastrze穎ne.